13sie 2026

Turcja – przegląd procedur celnych

Czas czytania 5 min.

Ważną rolę w wymianie towarowej między krajami EU a państwami trzecimi odgrywa Turcja. To kraj nie tylko słynący z turystyki, ale też o wielkich możliwościach gospodarczych. Każdy przedsiębiorca, który chce dokonywać wymiany towarowej z tym krajem, powinien zaznajomić się z poniższymi wskazówkami dotyczącymi odpraw eksportowych oraz importowych

Spis treści

Niezbędny numer EORI

Pierwszym krokiem przed dokonaniem eksportu czy importu z państwa trzeciego w naszym wypadku z Turcji należy uzyskać na platformie usług elektronicznych PUESC numer EORI (Wspólnotowy System Rejestracji i Identyfikacji Podmiotów Gospodarczych, ang. Economic Operators’ Registration and Identification). W Polsce przyjęto generalną zasadę tworzenia numeru EORI przedsiębiorcy na podstawie jego numeru NIP. Szczegółowe kroki jak uzyskać numer EORI znajdziecie na stronie Puesc.gov.pl/eori. Bez uzyskania tego numeru nie jesteśmy w stanie dokonać odprawy celnej czy to w eksporcie, czy też w imporcie na terenie EU.

Agencje celne

Możemy skorzystać w tym celu z wyspecjalizowanych w tych procedurach firm spedycyjno-transportowych zazwyczaj posiadających swoje agencje celne. Aby skorzystać z takich usług, należy skontaktować się z agencją celną, którą w pierwszym kroku musimy upoważnić (dać jej pełnomocnictwo) do reprezentacji w naszym imieniu przed urzędem celno-skarbowym. Warto pamiętać, aby zadbać o wszystkie procedury stosunkowo wcześniej. Agencja celna musi dokonać powiązania naszej firmy w systemie (PDR) danych referencyjnych na platformie PUESC.

Wyślij paczkę do Turcji!

Eksport i faktura handlowa

Dla przedsiębiorstw, które eksportują towary do Turcji, do odprawy celnej niezbędne jest wystawienie faktury handlowej z następującymi danymi:

Dane eksportera/importera,
numer i data wystawienia faktury,
nazwa, ilość sztuk, cena jednostkowa, wartość końcowa,
kraj pochodzenia,
ilość opakowań,
waga brutto,
waga netto,
warunki dostawy wg Incoterms 2020

Pewne informacje mogą być ujęte w liście pakunkowym. W przypadku wysyłki bezpłatnych próbek handlowych wystarczy wystawić fakturę pro formę z w/w informacjami z dopiskiem: <<próbki bezpłatne, wartość tylko dla urzędu celnego>

A.TR, EUR.1 czy świadectwo pochodzenia — który dokument do Turcji?

To trzy różne dokumenty, które bywają mylone, bo wszystkie pojawiają się przy odprawie. Kluczowa różnica: A.TR potwierdza status towaru, EUR.1 potwierdza preferencyjne pochodzenie, a świadectwo pochodzenia potwierdza niepreferencyjny kraj wytworzenia.

	Świadectwo A.TR	Świadectwo EUR.1	Świadectwo pochodzenia
Co potwierdza	Status towaru — że jest w swobodnym obrocie w UE lub Turcji (nie pochodzenie)	Preferencyjne pochodzenie towaru	Niepreferencyjny kraj wytworzenia towaru
Jakie towary	Przemysłowe i przetworzone produkty rolne objęte unią celną UE–Turcja	Towary spoza unii celnej: produkty rolne (Aneks I traktatu amsterdamskiego) oraz węgiel i stal (dawne ECSC), objęte odrębnymi umowami preferencyjnymi	Dowolne, gdy wymaga tego importer w Turcji lub przepisy kraju docelowego
Efekt celny	Zerowa stawka cła w obrocie UE–Turcja, niezależnie od kraju produkcji	Preferencyjna (obniżona lub zerowa) stawka cła — pod warunkiem spełnienia reguł pochodzenia	Sam w sobie nie daje preferencji celnej; dokument informacyjny/wymagany przez odbiorcę
Kto wystawia / legalizuje	Eksporter; legalizacja przez urząd celno-skarbowy	Eksporter; legalizacja przez urząd celno-skarbowy	Krajowa Izba Gospodarcza (KIG)

Czy do Turcji potrzebuję A.TR czy EUR.1? Dla towarów przemysłowych w swobodnym obrocie w UE — A.TR, który daje zerowe cło niezależnie od tego, gdzie towar wyprodukowano. Dla produktów rolnych oraz węgla i stali, które są poza unią celną, stosuje się EUR.1 i to pochodzenie towaru decyduje o preferencji.

Czym A.TR różni się od świadectwa pochodzenia? A.TR mówi tylko o statusie (towar jest w swobodnym obrocie), a nie o tym, gdzie powstał — przykładowo towar kupiony w USA, oclony w UE, zyskuje status unijny i może jechać do Turcji na A.TR mimo amerykańskiego pochodzenia. Świadectwo pochodzenia wskazuje natomiast realny kraj wytworzenia i coraz częściej żądają go importerzy w Turcji obok A.TR.

Czy świadectwo pochodzenia zwalnia z cła? Nie. Samo w sobie nie daje preferencji celnej — służy do potwierdzenia pochodzenia dla statystyki, ceł antydumpingowych, przetargów lub na żądanie odbiorcy. Preferencję celną daje A.TR (status) lub EUR.1 (pochodzenie preferencyjne).

Czy A.TR musi mieć papierowy podpis? Nie musi. Od 8 lipca 2024 r. państwa członkowskie UE akceptują elektroniczne świadectwa A.TR wystawione z kodem QR, bez podpisu odręcznego.

Duplikat dokumentów

W przypadku kradzieży lub zagubienia wspomnianych świadectw: A.TR czy świadectwa pochodzenia istnieje możliwość wystawienia duplikatu. Jeśli wspomniane świadectwa nie zostały wystawione z przesyłką, istnieje możliwość wystawienia w/w w trybie retrospektywnym. Względem niektórych towarów importer w Turcji może wymagać, abyśmy w momencie wywozu z Polski wystawili świadectwo przewozowe EUR.1.(stal, produkty spożywcze). W momencie zakończenia odprawy w urzędzie otrzymamy droga elektroniczną komunikat CC529C, a po opuszczeniu przesyłki terytorium EU komunikat CC599C. Warto pamiętać, że brak tego komunikatu skutkuje dla firmy brakiem możliwości odpisania podatku VAT.

Cło a podatek VAT

W przypadku importu do odprawy przedsiębiorca przedkłada tłumaczenie faktury z informacją, co jest przedmiotem importu. Informacja musi bardzo dokładna i określać towar w jak najbardziej precyzyjny sposób, tak aby przyporządkować mu odpowiedni kod taryfy celnej. Po przedłożeniu oryginału poprawnie wypełnionego i zalegalizowanego w tureckim urzędzie celnym dokumentu w postaci świadectwa przewozowego A.TR importer w Polsce analogicznie na mocy umowy EU -TR nie zapłaci cła a jedynie podatek VAT. W zależności od sprowadzanego towaru wynosi on odpowiednio 5%, 8% lub 23%.

Certyfikat zgodności

Oprócz świadectwa A.TR do odprawy w zależności od rodzaju importowanego towaru trzeba będzie przedłożyć certyfikat zgodności (w przypadku maszyn, urządzeń) bądź inne dokumenty niezbędne do dokonania odprawy importowej na mocy odpowiednich przepisów celnych (np. Sanepid).

Wyroby tekstylne, stalowe — kod taryfy celnej

W przypadku wyrobów tekstylnych czy artykułów spożywczych musimy do odprawy celnej przedłożyć skład surowcowy, który wyjaśnia taryfikacje towaru, a w niektórych przypadkach dodatkowo ilość m2, sztuki — jako jednostkę uzupełniającą w zgłoszeniu. Dysponując kodem taryfy celnej, możemy sprawdzić na stronie internetowej:

Informacje o środkach pozataryfowych (Ograniczenia) oraz podejrzeć stawki cła, VAT dla naszego towaru oraz akty prawne. Można też skorzystać z infolinii i zadzwonić na informację celną, gdzie uzyskamy odpowiedź na wszystkie pytania z zakresu przepisów celnych i podatkowych (22) 330 03 30.

Rewizja towaru

W trakcie odprawy celnej importowej w przypadku weryfikacji zgłoszenia celnego — urząd celny może przeprowadzić rewizję towaru, a nawet pobrać jego próbki w celu sprawdzenia, czy powyższy towar można dopuścić do obrotu na polskim obszarze celnym. Może również zażądać dodatkowych dokumentów: jak oświadczenia czy dany towar nie zawiera azbestu (w przypadku tworzyw sztucznych) oraz substancji zubożających atmosferę (w przypadku substancji chemicznych, czy wszelkiego rodzaju maszyn zaopatrzonych w płyny techniczne).

Komunikat POD i dług celny

Jeśli odprawa przebiegnie bez problemów, otrzymamy odpowiednio komunikat POD (zapoznanie się z długiem celnym). Dług celny musimy zapłacić w terminie do 10 dni od daty zapoznania się z tymże długiem. Po tym terminie zgłoszenie celne stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego zgodnie z art.3a &1pkt2 i &2 pkt 1 ustawy z dnia 17 r. czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r poz.559, z pózn.zm.). Po uregulowaniu należności celno-podatkowych otrzymamy kolejny komunikat ZC429. To poświadczone zgłoszenie celne, zwalniające towar/przesyłkę z odprawy i dopuszczającej towar do obrotu na polskim obszarze celnym.

Kamil Wojdas

Ekspert ds. odpraw celnych