EUDR 2023/1115 — unijne przepisy o towarach związanych z wylesianiem

EUDR – informacje o rozporządzeniu w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z UE niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów – Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115

Czym jest EUDR: unijne rozporządzenie (UE) 2023/1115 zakazujące wprowadzania na rynek UE oraz wywozu z UE towarów przyczyniających się do wylesiania i degradacji lasów. Obejmuje 7 grup towarów — bydło, kakao, kawę, soję, kauczuk, olej palmowy i drewno — oraz ich produkty pochodne.

Nowe terminy (po nowelizacji 2025/2650): duże i średnie przedsiębiorstwa stosują przepisy od 30 grudnia 2026 r., a mikro- i małe przedsiębiorstwa od 30 czerwca 2027 r. To odroczenie o 12 miesięcy względem pierwotnego harmonogramu.

Kluczowy obowiązek: złożenie oświadczenia o należytej staranności (DDS) w unijnym systemie informatycznym przed wprowadzeniem towaru na rynek lub jego wywozem.

Uproszczenie łańcucha: DDS składa tylko podmiot wprowadzający towar na rynek UE po raz pierwszy — podmioty na dalszym etapie łańcucha (downstream) i podmioty handlowe nie składają odrębnych oświadczeń.

Polska = niskie ryzyko: na mocy rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/1093 Polska jest krajem o niskim ryzyku, co oznacza uproszczoną należytą staranność (bez obowiązku oceny ryzyka i środków ograniczających ryzyko).

W dniu 21 października 2025r. Komisja Europejska opublikowała propozycję zmiany rozporządzenia EUDR, które zostało wprowadzone w celu zmniejszenia wpływu rynku europejskiego na globalne wylesianie i degradację lasów, obniżenia emisji gazów cieplarnianych w UE oraz promowania dostawców, którzy nie przyczyniają się do wylesienia.

Rozporządzenie to część planu działania dotyczącego ochrony i odbudowy światowych lasów, który był zapoczątkowany komunikatem Komisji Europejskiej z 2019 r.

Treść rozporządzenia można znaleźć tutaj ⭢

Czym jest rozporządzenie EUDR?

EUDR (EU Deforestation Regulation) to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 z 31 maja 2023 r. w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów. Zastępuje ono wcześniejsze rozporządzenie (UE) nr 995/2010 (tzw. EUTR) i stanowi element unijnego planu ochrony oraz odbudowy światowych lasów, zapoczątkowanego komunikatem Komisji Europejskiej z 2019 r.

Cel jest jasny: ograniczyć wpływ europejskiej konsumpcji na globalne wylesianie, obniżyć emisje gazów cieplarnianych i premiować dostawców, którzy nie przyczyniają się do niszczenia lasów. W praktyce oznacza to nowy obowiązek dokumentacyjny dla firm handlujących wybranymi surowcami — zarówno przy imporcie do UE, jak i przy eksporcie poza jej granice.

Co i kogo obejmuje EUDR?

Jakie towary są objęte rozporządzeniem?

Rozporządzenie obejmuje siedem grup towarów odnośnych oraz ich produkty pochodne (np. meble drewniane, opony gumowe, wołowinę, czekoladę, wyroby ze skóry):

• Drewno
• Kawa
• Kakao
• Soja
• Kauczuk
• Olej palmowy
• Bydło

Nowelizacja z grudnia 2025 r. doprecyzowała zakres, wyłączając spod rozporządzenia określone wyroby przemysłu poligraficznego — m.in. książki, gazety i inne produkty drukarskie.

Kto musi spełnić obowiązki EUDR?

Obowiązek udowodnienia, że produkty nie pochodzą z terenów niedawno wylesionych i nie przyczyniają się do degradacji lasów, dotyczy podmiotów (operatorów), które jako pierwsze wprowadzają towar na rynek UE lub wywożą go poza Unię. To istotna zmiana wprowadzona nowelizacją — odpowiedzialność została skoncentrowana na pierwszym wprowadzającym.

Aby towar objęty EUDR mógł zostać wprowadzony do obrotu, udostępniony na rynku lub wywieziony z UE, muszą być spełnione łącznie trzy warunki:

1. Brak wpływu na wylesianie — towar nie przyczynia się do wylesiania ani degradacji lasów (data graniczna: 31 grudnia 2020 r.).
2. Zgodność z prawem kraju produkcji — towar został wyprodukowany zgodnie z odpowiednimi przepisami obowiązującymi w kraju pochodzenia.
3. Oświadczenie o należytej staranności (DDS) — dla towaru złożono oświadczenie o należytej staranności w unijnym systemie informatycznym.

Kiedy przepisy EUDR wejdą w życie?

To najczęściej aktualizowany element rozporządzenia. 19 grudnia 2025 r. przyjęto, a 23 grudnia 2025 r. opublikowano w Dzienniku Urzędowym UE rozporządzenie zmieniające (UE) 2025/2650, które odroczyło stosowanie EUDR o kolejny rok. Nowelizacja zrezygnowała ze standardowego 20-dniowego vacatio legis i weszła w życie już trzeciego dnia po publikacji — jeszcze przed pierwotną datą rozpoczęcia stosowania.

Aktualny harmonogram stosowania obowiązków EUDR wygląda następująco:

Uwaga praktyczna: odroczenie nie zmienia kierunku unijnej polityki. Wolne od wylesiania łańcuchy dostaw pozostają filarem Europejskiego Zielonego Ładu, a dodatkowy czas należy wykorzystać na zmapowanie łańcucha dostaw, przygotowanie procedur i systemów IT do składania oświadczeń DDS. Firmy gotowe wcześniej nie tracą — budują przewagę na kontrolach po 2026 r.

Na czym polega należyta staranność (DDS)?

Przed wprowadzeniem produktów do obrotu lub ich wywozem podmioty są zobowiązane zachować należytą staranność i złożyć oświadczenie o należytej staranności (Due Diligence Statement, DDS) w unijnym rejestrze prowadzonym przez Komisję Europejską. Oświadczenie powinno opierać się na:

1. Informacjach i danych geolokalizacyjnych — m.in. współrzędnych geograficznych działek, z których pochodzi towar, oraz danych satelitarnych potwierdzających pochodzenie.
2. Ocenie ryzyka — analizie ryzyka niezgodności między wymogami rozporządzenia a stanem faktycznym w łańcuchu dostaw.
3. Środkach ograniczających ryzyko — opisie procedur skutecznie zmniejszających zidentyfikowane ryzyko i zarządzania nim.

Co upraszcza nowelizacja 2025/2650?

Oprócz przesunięcia terminów rozporządzenie zmieniające wprowadziło kilka istotnych uproszczeń, które realnie odciążają firmy:

• Jedno DDS w całym łańcuchu — oświadczenie składa wyłącznie podmiot wprowadzający produkt na rynek UE po raz pierwszy (np. importer surowca). Podmioty na dalszym etapie łańcucha dostaw i podmioty handlowe nie składają odrębnych oświadczeń.
• Uproszczona deklaracja dla najmniejszych — mikro- i małe przedsiębiorstwa korzystają z jednorazowej uproszczonej deklaracji zamiast pełnej procedury due diligence dla każdej partii towaru.
• Ograniczenie numerów referencyjnych — podmioty na dalszym etapie łańcucha i podmioty handlowe mają ograniczony obowiązek gromadzenia i przechowywania numerów referencyjnych DDS.
• Wykorzystanie danych krajowych — jeśli wymagane dane są już dostępne w krajowych bazach (np. rejestry producentów), państwo członkowskie przekaże je automatycznie i firma nie będzie musiała składać odrębnej deklaracji w systemie EUDR.
• Przegląd rozporządzenia — Komisja Europejska została zobowiązana do przeglądu EUDR pod kątem dalszych możliwych uproszczeń, co może oznaczać kolejne zmiany.

Klasyfikacja krajów według stopnia ryzyka

EUDR dzieli kraje (lub ich części) na trzy poziomy ryzyka związanego z wylesianiem i degradacją lasów. Klasyfikację ustala rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/1093 z 22 maja 2025 r., obowiązujące od 26 maja 2025 r. Poziom ryzyka wprost przekłada się na zakres obowiązków i intensywność kontroli.

Co to oznacza dla polskich firm: Polska ma status kraju o niskim ryzyku. Przedsiębiorcy pozyskujący towar z krajów niskiego ryzyka korzystają z uproszczonych obowiązków zgodnie z art. 13 rozporządzenia — nie muszą przeprowadzać oceny ryzyka ani wdrażać środków ograniczających ryzyko. Nie zwalnia to jednak z obowiązku zebrania podstawowych informacji i złożenia oświadczenia DDS.

Potencjalne utrudnienia w przepływie towaru

Konsekwencje niedopełnienia obowiązków EUDR są odczuwalne dokładnie tam, gdzie firmie zależy najbardziej — na granicy. Towary niespełniające wymogów mogą zostać zatrzymane przez służby celne i może się okazać, że nie da się ich wprowadzić na rynek UE ani wywieźć z Unii.

Aby uniknąć zatorów i kar, warto z wyprzedzeniem:

• Zweryfikować, czy w łańcuchu dostaw znajdują się towary i dostawcy objęci rozporządzeniem.
• Zmapować kraje pochodzenia surowców i przypisać im poziom ryzyka wg rozporządzenia 2025/1093.
• Zebrać dane geolokalizacyjne działek i dowody, że towar nie pochodzi z terenów wylesionych po 31 grudnia 2020 r.
• Ustalić, kto w łańcuchu jest pierwszym wprowadzającym i odpowiada za złożenie DDS.

Przygotować systemy IT do składania oświadczeń w unijnym rejestrze przed terminem stosowania przepisów.

Kluczowe wnioski

• EUDR obejmuje 7 grup towarów (drewno, kawa, kakao, soja, kauczuk, olej palmowy, bydło) i ich pochodne.
• Terminy przesunięto o rok: 30 grudnia 2026 r. (duże i średnie) oraz 30 czerwca 2027 r. (mikro i małe).
• DDS składa tylko pierwszy wprowadzający na rynek UE — downstream i podmioty handlowe są odciążone.
• Polska to kraj niskiego ryzyka — uproszczona należyta staranność wg art. 13.
• Kraje wysokiego ryzyka: Białoruś, Korea Północna, Mjanma/Birma, Rosja.
• Niezgodny towar może zostać zatrzymany przez służby celne — zgodność planuj z wyprzedzeniem.

EUDR 2023/1115 – najczęściej zadawane pytania (FAQ)

• Od kiedy obowiązuje EUDR?
  Po nowelizacji (UE) 2025/2650 duże i średnie przedsiębiorstwa stosują przepisy od 30 grudnia 2026 r., a mikro- i małe przedsiębiorstwa od 30 czerwca 2027 r. To odroczenie o 12 miesięcy względem pierwotnego harmonogramu (30 grudnia 2025 / 30 czerwca 2026).
• Jakie towary obejmuje rozporządzenie EUDR?
  Siedem grup towarów odnośnych: bydło, kakao, kawę, soję, kauczuk, olej palmowy i drewno, a także ich produkty pochodne, takie jak meble drewniane, opony, wołowina, czekolada czy wyroby ze skóry. Nowelizacja wyłączyła określone wyroby poligraficzne, np. książki i gazety.
• Kto musi złożyć oświadczenie o należytej staranności (DDS)?
  Oświadczenie DDS składa podmiot, który jako pierwszy wprowadza towar na rynek UE lub wywozi go poza Unię. Podmioty na dalszym etapie łańcucha dostaw oraz podmioty handlowe nie składają odrębnych oświadczeń — to jedno z kluczowych uproszczeń z grudnia 2025 r.
• Czy Polska jest krajem niskiego ryzyka?
  Tak. Na mocy rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/1093 Polska ma status kraju o niskim ryzyku. Oznacza to uproszczoną należytą staranność zgodnie z art. 13 — bez obowiązku przeprowadzania oceny ryzyka i wdrażania środków ograniczających ryzyko.
• Które kraje mają wysoki poziom ryzyka?
  Jako kraje wysokiego ryzyka sklasyfikowano Białoruś, Koreę Północną (KRLD), Mjanmę/Birmę oraz Federację Rosyjską. Import towarów objętych EUDR z tych krajów wiąże się z pełną procedurą due diligence i wzmożonymi kontrolami.
• Czym jest oświadczenie o należytej staranności?
  To dokument (DDS) składany w unijnym systemie informatycznym przed wprowadzeniem towaru na rynek lub jego wywozem. Opiera się na zebranych informacjach (w tym danych geolokalizacyjnych), ocenie ryzyka niezgodności oraz środkach ograniczających to ryzyko.
• Co grozi za brak zgodności z EUDR?
  Towary niespełniające wymogów mogą zostać zatrzymane przez służby celne i nie zostać dopuszczone do obrotu na rynku UE ani wywiezione z Unii. Poza ryzykiem kar administracyjnych oznacza to realne zatory w łańcuchu dostaw.