Offshoring, reshoring i decoupling – jak zmieniają handel oraz logistykę na świecie?

Pandemia, wojna w Ukrainie, napięcia handlowe między USA i Chinami oraz zakłócenia na najważniejszych szlakach transportowych pokazały firmom, jak ryzykowne może być uzależnienie produkcji od jednego kraju lub regionu. W odpowiedzi przedsiębiorstwa zaczęły dywersyfikować dostawców, przenosić część procesów bliżej rynków zbytu i ograniczać powiązania w sektorach uznawanych za strategiczne. Zjawiska te opisują pojęcia offshoringu, reshoringu i decouplingu.

Zmiany mają bezpośrednie znaczenie dla producentów, importerów, eksporterów, sprzedawców internetowych oraz operatorów logistycznych. Wpływają na wybór dostawców, lokalizację fabryk i magazynów, koszty transportu, czas realizacji zamówień oraz odporność łańcuchów dostaw. W artykule wyjaśniamy, czym różnią się offshoring, reshoring i decoupling oraz jak zmieniają światowy handel i organizację transportu.

Offshoring, reshoring i decoupling. Co to znaczy?

Zacznijmy od definicji omawianych pojęć.

Przez wiele lat przedsiębiorstwa przenosiły produkcję do krajów oferujących niższe koszty pracy, rozwiniętą bazę podwykonawców i duże możliwości produkcyjne. Proces ten nazywany jest offshoringiem.

Klasycznym przykładem offshoringu jest produkcja odzieży europejskich marek w Bangladeszu, Indiach, Wietnamie lub Chinach.  Pandemia pokazała słabe strony łańcuchów opartych na pojedynczych źródłach zaopatrzenia. Zamknięcia fabryk, ograniczenia transportowe i niedobory komponentów powodowały opóźnienia lub przestoje produkcyjne. W odpowiedzi przedsiębiorstwa zaczęły większą uwagę przywiązywać do odporności operacyjnej.

Jednym z możliwych rozwiązań jest reshoring, czyli przeniesienie wcześniej ulokowanej za granicą działalności z powrotem do kraju macierzystego firmy. Nie każde skrócenie łańcucha dostaw można jednak określić tym terminem.

Przeniesienie produkcji z Chin do Turcji, Polski, Rumunii lub Maroka przez przedsiębiorstwo z Europy Zachodniej będzie zazwyczaj przykładem nearshoringu. Produkcja znajduje się wtedy bliżej rynku docelowego, ale nie wraca bezpośrednio do kraju, z którego wcześniej została przeniesiona.

Reshoringu i nearshoringu nie należy również automatycznie utożsamiać z decouplingiem. Decoupling oznacza ograniczanie powiązań między gospodarkami, ale nie zawsze prowadzi do ich całkowitego zerwania. Może dotyczyć wyłącznie wybranych branż, technologii lub surowców uznawanych za strategiczne.

W praktyce firmy i instytucje częściej stosują de-risking. Polega on na zmniejszaniu nadmiernej zależności od jednego dostawcy, regionu lub państwa bez rezygnacji z handlu międzynarodowego.

Reshoring i decoupling – dlaczego przedsiębiorstwa zmieniają strategię łańcuchów dostaw?

Reshoringu i nearshoringu nie należy automatycznie utożsamiać z decouplingiem. Decoupling oznacza ograniczanie powiązań między gospodarkami, ale nie zawsze prowadzi do ich całkowitego zerwania. Może dotyczyć wyłącznie wybranych branż, technologii lub surowców uznawanych za strategiczne.

W praktyce firmy i instytucje częściej stosują de-risking. Polega on na zmniejszaniu nadmiernej zależności od jednego dostawcy, regionu lub państwa bez rezygnacji z handlu międzynarodowego.

Koszty nadal mają duże znaczenie przy wyborze dostawców, ale firmy analizują również:

• ryzyko polityczne i możliwość nałożenia sankcji,
• dostępność surowców i komponentów,
• niezawodność transportu,
• czas realizacji zamówień,
• możliwość szybkiego zwiększenia produkcji.

Niska cena produkcji w Azji może być mniej atrakcyjna, jeśli wiąże się z długim transportem, wysokimi zapasami w drodze i dużą podatnością na zakłócenia.

Dlatego część przedsiębiorstw przenosi wybrane procesy bliżej odbiorców lub rozdziela produkcję między kilka państw. Takie rozwiązanie może:

• skrócić czas dostawy,
• ułatwić kontrolę jakości,
• ograniczyć zapasy znajdujące się w transporcie,
• przyspieszyć reakcję na zmiany popytu.

Nie oznacza to jednak, że produkcja w Europie zawsze będzie tańsza lub bezpieczniejsza.

Przykładem regionalizacji jest sprzęt telekomunikacyjny Ericssona produkowany przez firmę Flex w Tczewie. Europejska lokalizacja zakładu ułatwia obsługę części rynku, ale nie musi oznaczać reshoringu. O reshoringu można mówić dopiero wtedy, gdy wcześniej przeniesiona za granicę produkcja wraca do kraju macierzystego firmy.

Podobny kierunek widać w europejskiej branży motoryzacyjnej, która rozwija lokalną produkcję baterii i komponentów do samochodów elektrycznych. Celem jest ograniczenie zależności od importu, choć wiele surowców nadal pochodzi spoza Europy.

Relokalizacja produkcji nie gwarantuje również niższego śladu węglowego ani pełnej stabilności. Na rzeczywisty wpływ środowiskowy i bezpieczeństwo dostaw wpływają między innymi:

• źródła energii wykorzystywane w fabryce,
• technologia produkcji,
• pochodzenie surowców,
• rodzaj i długość transportu,
• dostępność pracowników i lokalnej infrastruktury.

W praktyce większą odporność często zapewnia nie całkowite odcięcie się od zagranicznych partnerów, lecz dywersyfikacja dostawców i rozproszenie produkcji między kilka regionów.

Jak globalne zmiany wpływają na transport, import i eksport oraz przyszłość logistyki?

Zmiany strategii produkcyjnych przekształcają kierunki przepływu towarów, ale nie eliminują globalnych szlaków handlowych. Azja nadal pozostaje ważnym centrum produkcji, a transport morski podstawą międzynarodowej wymiany.

Firmy częściej dywersyfikują dostawców, rozdzielają produkcję między kilka regionów i rozwijają alternatywne trasy transportowe. Regionalizacja zwiększa znaczenie przewozów drogowych, kolejowych i intermodalnych w Europie, jednak nie zastępuje transportu morskiego. Poszczególne gałęzie transportu nadal się uzupełniają.

Zmiany strategii produkcyjnych przekształcają kierunki przepływu towarów, ale nie eliminują globalnych szlaków handlowych. Azja nadal pozostaje ważnym centrum produkcji, a transport morski podstawą międzynarodowej wymiany.

Firmy częściej dywersyfikują dostawców, rozdzielają produkcję między kilka regionów i rozwijają alternatywne trasy przewozu. Regionalizacja zwiększa znaczenie transportu drogowego i transportu kolejowego w Europie, jednak nie zastępuje przewozów morskich. Poszczególne gałęzie transportu nadal się uzupełniają.

Globalizacja więc nie zanika, lecz zmienia swoją strukturę. Przyszły model handlu i logistyki będzie łączył offshoring, reshoring, nearshoring i dywersyfikację dostawców. Dla operatorów oznacza to konieczność zarządzania bardziej złożonymi, rozproszonymi i odpornymi sieciami dostaw.

Offshoring, reshoring i decoupling – najczęściej zadawane pytania (FAQ)

• Czym jest offshoring?
  Offshoring to przeniesienie produkcji lub części działalności firmy do innego kraju, najczęściej w celu obniżenia kosztów lub dostępu do zasobów.
• Czym różni się reshoring od nearshoringu?
  Reshoring oznacza powrót produkcji do kraju macierzystego, natomiast nearshoring polega na przeniesieniu jej do kraju położonego bliżej rynku docelowego.
• Co oznacza decoupling w handlu międzynarodowym?
  Decoupling to ograniczanie lub zrywanie powiązań handlowych, technologicznych albo inwestycyjnych między gospodarkami, często w strategicznych sektorach.
• Czym jest de-risking w łańcuchu dostaw?
  De-risking polega na ograniczaniu zależności od jednego kraju lub dostawcy poprzez dywersyfikację źródeł zaopatrzenia i produkcji.
• Jak offshoring, reshoring i decoupling wpływają na logistykę?
  Zmieniają kierunki transportu, lokalizację magazynów i dostawców oraz zwiększają znaczenie dywersyfikacji i odpornych łańcuchów dostaw.